Bir sonraki yazıda bu felsefeyi doğrudan hayatın içine veya sınav hazırlığı gibi stresli süreçlere nasıl entegre edebileceğimizi konuşalım mı?
Unutmanın Hafifliği: Okuduklarımızı Neden Zihnimizde İstiflememeliyiz?
Günümüzde "bilgi sahibi olmak" ile "bilgi istifçisi olmak" arasındaki çizgi hiç olmadığı kadar flulaştı. İnternetin her köşesinde karşımıza çıkan o meşhur tavsiyeleri bilirsiniz: "Okuduğunuzu asla unutmamak için 5 altın kural", "Hızlı okuma teknikleriyle bir ayda 20 kitap..." Sanki beynimiz bir kütüphane rafıymış da, her okuduğumuz kitabı oraya tozlanmasın diye mühürlemeliymişiz gibi bir baskı altındayız.
Yazarlık ve felsefeyle uğraşan biri olarak itiraf etmeliyim; bir zamanlar bu "hatırlama disiplini" benim için kutsal kâseydi. Ancak zamanla anladım ki, her şeyi hatırlamaya çalışmak okuma eyleminin ruhunu öldürüyor. Kitabı bir keşif yolculuğu değil, bir sınav kağıdı gibi görmeye başlıyoruz.
İşte bu yüzden size aykırı bir önerim var: Bırakın zihniniz unutsun. Peki ama neden?
Hafıza Bir Depo Değil, Bir Elektir
Beynimiz bir video kayıt cihazı gibi çalışmaz; o bir anlamlandırma makinesidir. Eğer yediğimiz her yemeği, duyduğumuz her kötü haberi ve okuduğumuz her önemsiz cümleyi en ince ayrıntısıyla hatırlasaydık, zihnimiz uğultudan yaşanmaz bir hale gelirdi. Unutmak, aslında akıl sağlığımızın güvenlik supabıdır.
Sürekli not alarak, fosforlu kalemlerle sayfaları boyayarak oluşturduğumuz o "ikinci beyinler" bazen bir hapishaneye dönüşür. Okumayı bir performansa dönüştürdüğümüzde, içgörüye yer kalmaz.
Mıknatıs Teorisi: Sadece İhtiyacın Olan Kalır
Hafızayı bir mıknatıs gibi düşünün. Sadece size gerçekten çarpan, hayatınızdaki bir boşluğu dolduran veya bir yaranıza merhem olan bilgiler o mıknatısa yapışır. Zorla bir şeyi ezberlemeye çalışmak, bir mıknatısa plastik parçası yapıştırmaya benzer; ilk sarsıntıda düşer.
Örneğin, çok satan bir tarih kitabını "genel kültür olsun" diye binbir notla okuyup bir ay sonra tek bir tarih hatırlamayabilirsiniz. Ama hayatınızın zor bir döneminde okuduğunuz bir roman kahramanının tek bir cümlesi, on yıl sonra bile en karanlık anınızda zihninizde bir ışık gibi yanabilir. Bu, o bilginin sizin "özünüzle" kurduğu bağdır.
Okumak Bir Sonuç Değil, Bir Süreçtir
"Zaten unutacaksam neden okuyayım?" sorusu, "Zaten bitecekse neden film izleyeyim?" demek kadar sığdır. Okumak; yürümek, müzik dinlemek veya sevdiğin biriyle sohbet etmek gibi "anlık" bir eylemdir. O an aldığınız keyif, zihninizde açılan o anlık pencereler ve hissettiğiniz duygu yoğunluğu zaten amacın ta kendisidir.
Görünmez İzler
En önemlisi de şudur: Hatırlamadığınızı sandığınız şeyler bile sizi dönüştürmeye devam eder. Okuduğunuz o felsefe kitabı belki bugün size bir alıntı yaptıramaz ama olaylara bakış açınızı, kurduğunuz cümlelerin yapısını ve dünyayı algılama biçiminizi çoktan değiştirmiştir. Tıpkı yediğimiz yemeklerin içeriğini hatırlamasak da onların bizi besleyip büyütmesi gibi; kitaplar da zihinsel iskeletimizi biz fark etmeden inşa eder.
Sonuç olarak; Verimlilik gurularını bir kenara bırakın. Kitabı elinize aldığınızda kendinizi bir kolezyum savaşçısı gibi değil, bir nehirde akıntıya bırakmış bir sandal gibi hissedin. Önemli olanlar zaten kıyıya vuracak, gereksizler ise denize karışacaktır. Ve inanın bana, o denizden size kalanlar, sizi siz yapmaya yetecektir.